Şanlıurfa depremi sonrası Bozova Fayı neden gündemde? Kaç büyüklüğünde deprem üretebilir?

Şanlıurfa’da meydana gelen 5,4 büyüklüğündeki depremin ardından bölgedeki fay hatları yeniden gündeme geldi. Dokuz Eylül Üniversitesi Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir, depremin Bozova Fayı veya bu fayın doğu ucundaki kollarıyla ilişkili olabileceğini belirtti.

Sözbilir, 2026 yılında güncellenen Türkiye Diri Fay Haritası’nda Bozova Fayı’nın 55 kilometre uzunluğunda diri fay olarak tanımlandığını belirterek, fayın 7 büyüklüğüne varan deprem üretme potansiyeli bulunduğunu ifade etti.

'7 büyüklüğüne varan deprem üretme potansiyeli var'

Sözbilir, Bozova Fayı’nın geçmişte bilim dünyasında tartışma konusu olduğunu belirtti. Fayın diri olmadığı yönünde bir görüş bulunduğunu aktaran Sözbilir, diğer görüşün ise fayın diri olduğu yönünde olduğunu söyledi. Sözbilir’e göre meydana gelen deprem, Bozova Fayı’nın diri olduğuna ilişkin önemli bir veri ortaya koyuyor.

2026 yılında güncellenen Türkiye Diri Fay Haritası’nda Bozova Fayı’nın 55 kilometre uzunluğunda, sağ yanal doğrultu atımlı diri fay olarak tanımlandığını belirten Sözbilir, fayın uzun süredir suskun olduğuna dikkat çekti.

Sözbilir, mevcut bilimsel bilgiler doğrultusunda Bozova Fayı’nın 7 büyüklüğüne varan deprem üretme potansiyeline sahip olduğunu ifade etti. Bu nedenle Şanlıurfa’daki depremin bölge açısından sürpriz olmadığını belirtti.

AFAD’ın odak mekanizma çözümlerine dikkat çekti

Prof. Dr. Hasan Sözbilir, AFAD tarafından yapılan odak mekanizma çözümlerinin, depremin sağ yanal doğrultu atımlı faylanmayla ilişkili olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.

Sözbilir, bu verilerin Şanlıurfa’daki depremin Bozova Fayı veya fayın doğu ucundaki kollarıyla ilişkili olduğu yönündeki değerlendirmeyi desteklediğini belirtti.

Atatürk Barajı için dikkat çeken değerlendirme

Sözbilir, Bozova Fayı’nın deprem üretme potansiyeli konusunda Atatürk Barajı’na da dikkat çekti. Fayın 7 büyüklüğünde bir deprem üretmesi durumunda Atatürk Barajı üzerindeki olası etkilerin araştırılması gerektiğini belirten Sözbilir, bu konunun ayrıca ele alınması gerektiğini ifade etti.

Bu değerlendirme, 7 büyüklüğünde bir depremin gerçekleşeceğine ilişkin bir tahmin değil, fayın deprem üretme potansiyeli üzerinden ele alınan olası bir senaryoya ilişkin değerlendirme niteliği taşıyor.

Sözbilir, bölgede İl Afet Risk Azaltma Planları kapsamında yeni tanımlanan eylemlerin vakit kaybetmeden hayata geçirilmesinin önemine dikkat çekti.

Özellikle Bozova Fayı’na ilişkin yeni bilimsel veriler ışığında afet riskini azaltmaya yönelik çalışmaların hızlandırılmasının hayati önem taşıdığını vurguladı.

Şanlıurfa’da fay hattı var mı?

Şanlıurfa ve yakın çevresinde çeşitli fay sistemleri bulunuyor. Şanlıurfa İl Afet Risk Azaltma Planı’nda ilin kuzey kesimlerinde Bozova, Samsat ve Kalecik çevresinde kilometrelerce izlenebilen faylardan söz ediliyor.

Planda, Şanlıurfa ve çevresindeki Akçakale ile Suruç grabenlerinin de bölgedeki açılma tektoniğiyle ilişkili olduğu belirtiliyor.

Aynı planda Bozova ve Kalecik fayları, deprem üretebilecek fay hatları kapsamında değerlendiriliyor. Harran ve Eyyübiye çevresindeki fay ve kırılma yapıları da bölgenin jeolojik özellikleri arasında yer alıyor.

Bozova Fayı neden öne çıkıyor?

Şanlıurfa’nın deprem senaryolarında öne çıkan yapılardan biri Bozova Fayı. Şanlıurfa AFAD’ın İl Afet Risk Azaltma Planı hazırlıkları kapsamında AFAD RED yazılımıyla yapılan değerlendirmelerde, Bozova Fayı üzerinde meydana gelebilecek Mw 6,6 büyüklüğündeki deprem, ili etkileyebilecek en olumsuz senaryo olarak ele alındı.

Buradaki 6,6 büyüklüğü, gerçekleşmesi kesin bir deprem tahmini değil; afet planlaması kapsamında kullanılan senaryo büyüklüğünü ifade ediyor.

Bozova Fayı için daha önce yayımlanan teknik değerlendirmelerde ise fayın yaklaşık 30 kilometre uzunluğunda, kuzeybatı-güneydoğu doğrultulu ve sağ yanal bileşenli bir yapı olduğu belirtilmişti. Fayın güncel niteliği ve olası etkileri; fayın özellikleri, zemin koşulları, yapı kalitesi ve yerleşim yoğunluğu gibi unsurlarla birlikte değerlendiriliyor.