Mekke Anlaşması, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma alanında imzalanan Mekke Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Resmi Gazete'de yayımlanan kanunda, 7 Ağustos'ta Mekke'de imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması"nın onaylanmasının uygun bulunduğu belirtildi.

Yayımı tarihinde yürürlüğe giren kanunun hükümlerinin Cumhurbaşkanı tarafından yürütüleceği kaydedildi.

Mekke Anlaşması nedir?

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, ağustos ayında Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na imza attı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan 16 maddelik anlaşma, üç ülke arasında ortak savunma mekanizması oluşturulmasını amaçlıyor.

Anlaşmanın en dikkat çekici hükümlerinden biri, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının diğer ülkelere de yapılmış sayılması. Bu durumda diğer taraflar, saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkan ve kabiliyetler de dahil olmak üzere karşılıklı yardım sağlayacak.

Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın 51. maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkına dayandırılan anlaşmanın, tamamen savunma amaçlı olduğu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığı belirtiliyor.

Mekke Anlaşması'na göre taraflar, anlaşmanın yürürlüğe girmesini takip eden ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek. Bu sürenin ardından taraflar, en az 3 ay önceden yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan ayrılabilecek.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için üç ülkenin de kendi iç hukuklarında öngörülen onay süreçlerini tamamlaması gerekiyor. Son onay belgesinin Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi Sekretaryasına teslim edilmesiyle anlaşma yürürlüğe girecek.

Mekke Anlaşması maddeleri nedir?

Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın (Mekke İttifakı) TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen onay kanunu teklifinde ve anlaşma metninde yer alan 16 temel madde şu şekilde:

Madde 1: Amaç ve Kapsam – Taraf devletlerin egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve bağımsızlığını korumak amacıyla kolektif savunma ve askeri-teknik iş birliğinin çerçevesini çizer.

Madde 2: Kolektif Savunma ve Caydırıcılık – Taraflardan birine yapılacak silahlı saldırının hepsine yapılmış sayılacağını taahhüt eder; saldırı durumunda askeri güç dahil her türlü yardımı öngörür.

Madde 3: İstişare ve Karar Alma – Bir üyenin güvenliği tehdit edildiğinde derhal acil istişare mekanizmasının çalıştırılmasını ve kolektif savunma kararlarının oy birliğiyle alınmasını hükme bağlar.

Madde 4: Savunma Sanayii Entegrasyonu – Ortak savunma sanayii projeleri geliştirmeyi, teknoloji transferini, İHA/SİHA ve modern askeri sistemlerin ortak üretimini ve ticaretini düzenler.

Madde 5: Askeri Eğitim ve Ortak Tatbikatlar – Üç ülke silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğini artırmak amacıyla düzenli ortak askeri tatbikatlar ve personel eğitim programları yürütülmesini kararlaştırır.

Madde 7: Terörle Mücadelede İş Birliği – Uluslararası ve bölgesel terörizmle ortak mücadele stratejilerini, sınır güvenliği önlemlerini ve operasyonel iş birliğini kapsar.

Madde 8: Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi – Anlaşmanın uygulanmasını denetlemek üzere Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan üst düzey bir komite kurar.

Madde 9: Kurumsal Yapı ve Genel Sekreterlik – İttifakın daimi genel sekreterlik merkezinin Riyad (Suudi Arabistan) olmasını, ilk genel sekreterliğin ise Pakistan tarafından yürütülmesini düzenler.

Madde 10: Finansman ve Bütçe – İttifakın kurumsal harcamalarının, ortak askeri projelerin ve sekretarya bütçesinin taraflar arasında nasıl bölüşüleceğini ve finanse edileceğini netleştirir.

Madde 12: Diğer Uluslararası Yükümlülükler – Bu anlaşmanın, tarafların BM Şartı veya diğer ikili/çok taraflı anlaşmalardan doğan mevcut uluslararası yükümlülüklerine halel getirmeyeceğini belirtir.

Madde 13: Yeni Üye Katılımı (Genişleme) – Anlaşmanın diğer bölge ülkelerine (Mısır, Katar vb.) açık olduğunu ve yeni üye kabulünün mevcut tarafların oy birliğiyle yapılacağını hükmeder.

Madde 14: Uyuşmazlıkların Çözümü – Anlaşmanın yorumlanması veya uygulanması sırasında çıkabilecek fikir ayrılıklarının, üçüncü bir merciye gitmeden, taraflar arasında müzakere yoluyla çözülmesini şart koşar.

Madde 15: Süre ve Fesih Koşulları – Anlaşmanın ilk 10 yıl boyunca feshedilemeyeceğini ve hiçbir üyenin ittifaktan ayrılamayacağını; 10 yıl sonra ise 3 ay önceden yazılı bildirimle çıkılabileceğini düzenler.

Madde 16: Yürürlüğe Giriş ve Onay – Anlaşmanın tarafların iç hukuk onay süreçlerini (Türkiye'de TBMM kabulü ve Cumhurbaşkanı onayı gibi) tamamlamasının ardından resmen yürürlüğe gireceğini belirtir.