Kamuda yapay zeka dönemi: Kamu çalışanlarına eğitim zorunlu olacak

Türkiye’de kamu kurumlarının yapay zeka teknolojilerini güvenli ve etkin kullanmasına yönelik yeni dönem başlıyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinesinde yürütülen 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı kapsamında kamu çalışanlarına temel yapay zeka okuryazarlığı eğitimi verilecek ve bu eğitimler zorunlu tutulacak.

Kamudaki dönüşüm kapsamında ayrıca kurumlarda yapay zekadan sorumlu üst düzey yönetici görevlendirilecek. İlk 12 ayda 10 veya daha fazla bakanlıkta en az 30 yapay zeka pilotunun başlatılması hedeflenirken, e-Devlet de yapay zeka destekli kamu hizmetlerinin öncelikli dönüşüm alanlarından biri olacak.

Kamu çalışanlarına yapay zeka eğitimi zorunlu olacak

Kamu çalışanlarına, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinesinde yürütülen eylem planındaki hedeflerle uyumlu şekilde e-öğrenme yöntemiyle temel yapay zeka okuryazarlığı eğitimi verilecek.

Çalışanlara görev ve sorumluluklarına göre hazırlanan kısa uygulama modülleri de sunulacak. Eğitimler, kamu kurumlarının insan kaynakları sistemleri üzerinden zorunlu tutulacak.

Personelin yalnızca eğitimleri tamamlayıp tamamlamadığı değil, eğitimlerde gösterdiği başarı düzeyi de düzenli olarak izlenecek.

Üretken yapay zeka, kişisel veriler ve ‘derin sahte’ içerikler anlatılacak

Kamu personelinin hedef grupları arasında bulunduğu yapay zeka okuryazarlığı programlarında, yapay zekanın temel kavramlarından güvenli kullanımına kadar farklı konular ele alınacak.

Eğitimlerde üretken yapay zeka araçlarının güvenli kullanımı, kişisel verilerin korunması, yanlış bilgi ve "derin sahte" içeriklere karşı farkındalık ile etik kullanım ilkeleri öğretilecek.

Eğitimleri tamamlayan personele, ölçme ve değerlendirme sonucunda kazandıkları temel yetkinlikleri gösteren seviye bazlı mikro sertifikalar verilecek.

Her kurumda yapay zekadan sorumlu yönetici görevlendirilecek

Kamu kurumlarındaki dönüşüm; kullanım alanlarının belirlenmesi, uygulamaların sahada denenmesi ve başarılı projelerin yaygınlaştırılmasını içeren "tara-pilotla-ölçekle" döngüsüyle yürütülecek.

Kamudaki dönüşümün yönetilmesi amacıyla kurumlarda bu alandan sorumlu birim amiri veya başkana bağlı üst düzey yönetici görevlendirilecek.

Söz konusu yönetici, kurumun yapay zeka proje ve uygulamalarından oluşan portföyünü yönetecek ve çalışmaların ilerleme durumunu düzenli olarak raporlayacak.

Kurumlara 12 haftalık yol haritası süresi

Görevlendirmelerin tamamlanmasının ardından tüm kurumlar, 12 hafta içerisinde üç yıllık "Yapay Zeka Yol Haritası" ile yıllık hedeflerini hazırlayacak.

Pilot ve ilk ölçekli konuşlandırmalar için küçük-orta hacimli alımlar önceliklendirilecek. Yapay zeka projelerine yönelik kamu alımlarına katılacak girişimlerin teknogirişim belgesine sahip olması esas alınacak.

Her bakanlıkta yapay zekadan yararlanılabilecek alanlar sistematik olarak taranacak. Potansiyeli yüksek alanlarda hızlı pilot uygulamalar başlatılacak ve belirlenen başarı eşiğini geçen projeler 6 ile 12 ay içinde ölçeklendirilecek.

10 veya daha fazla bakanlıkta en az 30 pilot hedefi

Eylem Planı kapsamında ilk 12 ayda en az iki pilot dalgasıyla 10 veya daha fazla bakanlıkta toplam en az 30 yapay zeka pilotunun başlatılması hedefleniyor.

Ayrıca en az 10 kritik kamu hizmeti için pilot aşamasından ölçeklendirmeye uzanan uçtan uca "pilot-ölçek hattı" kurulacak.

e-Devlet’te yapay zeka destekli hizmetler geliyor

e-Devlet, vatandaşların yapay zeka destekli kamu hizmetlerini doğrudan deneyimleyeceği öncelikli dönüşüm alanı olacak.

Bu kapsamda kişiselleştirilmiş hizmet yönlendirmesi, başvuruların ön kontrolü ve akıllı belge desteği gibi uygulamalar öncelikle pilot olarak hayata geçirilecek.

Plan kapsamında en az 5 yapay zeka destekli vatandaş hizmetinin e-Devlet üzerinden pilotlanarak ölçeklendirilmesi öngörülüyor.

İnsan gözetimi ve kişisel verilerin korunması esas alınacak

Yapay zeka destekli kamu hizmetlerinde kişisel verilerin korunması, kararların açıklanabilir olması ve insan gözetimi ilkeleri dikkate alınacak.

Kamu kurumlarında devreye alınan yüksek etkili yapay zeka sistemlerinin ise belgelendirme ve değerlendirme süreçlerinden geçirilmesi zorunlu olacak.