Hükümet emekliler için çalışma başlattı: Emekliler ne bekliyor?

Türkiye'de sosyal güvenlik sistemi; hızla değişen nüfus dinamiği, EYT düzenlemesinin getirdiği mali yük ve kök maaş-taban aylık makası nedeniyle emeklilerin gözü hükümet tarafından yapılacak düzenlemeye çevrildi.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre Türkiye'de emekli, dul-yetim ve malullük aylığı alanların toplam sayısı 17 milyon seviyesinde seyrediyor. Doğrudan yaşlılık aylığı bağlanan emekli sayısı ise 12,3 milyonun üzerine çıkmış durumda.

Sistemin sürdürülebilirliği açısından hayati önem taşıyan aktif/pasif oranı (çalışan/emekli dengesi) Türkiye'de 1,64 seviyesine kadar geriledi. Gelişmiş sosyo-ekonomik sistemlerde ideal olarak 3 ila 4 çalışana 1 emekli düşmesi gerekiyor. Öte yandan, 8 Eylül 1999 sonrası sigortalı olan ve kademeli emeklilik ile prim/yaş şartını tamamlamayı bekleyen EYT dışındaki 4,5 ila 5 milyon potansiyel sigortalı da sistemin bekleyen aktörleri arasında bulunuyor.

Kök maaşta artış beklentisi

Son 5 yılda yapılan oransal ve seyyanen zamlarla birlikte emekli maaşlarında nominal olarak 10 kat üzerinde bir artış kaydedilse de yüksek enflasyon karşısında maaş artışının eridiği ifade ediliyor. Sistemde yaşanan en büyük tıkanıklıklardan biri de taban aylık uygulaması. Yapılan son yasal düzenlemelerle en düşük emekli aylığı 20.000 TL - 23.500 TL bandına yükseltildi. Ancak kök maaşların düşük kalması nedeniyle Hazineden sağlanan taban aylığa tamamlama desteğinden yararlanan emekli sayısı 5 milyonun üzerine çıktı.

Emeklilerin beklentisi

Yaşanan bu durum ile birlikte emeklilerin beklentileri: Yaşlanan nüfus ve bozulan aktüeryal denge karşısında çözüm beklentileri; kök maaş ve aylık bağlama oran sisteminin yeniden adil bir yapıda kurgulanması, kademeli emeklilik taleplerinin değerlendirilmesi ve "çok prim ödeyenin yüksek maaş alması" prensibine dayalı prim-maaş adaletinin yeniden tesis edilmesi üzerinde yoğunlaşıyor.

Hükümet çalışma başlattı

AKP kaynaklarının verdiği bilgiye göre yıl sonuna kadar yapılacak düzenlemede, emeklilere normal yıllık zammın yanı sıra, "refah payı" veya "seyyanen zam" seçeneği masada. Ancak emekli maaşlarına yapılacak iyileştirmenin miktarında yaş, çalışma durumu, konut sahipliği veya hane geliri gibi kriterlerin esas alınması seçeneği de değerlendiriliyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan kabine toplantısı sonrasında "İnşallah 2027 bütçesinde başımızın tacı olan emeklilerimizin durumunu biraz daha iyileştirecek mali imkanları oluşturuyoruz" ifadelerini kullanarak çalışma hakkında bilgi vermişti.